Windows 11'de CHKDSK ve Disk Sağlığı Kontrolü
Platformumuzdaki en çok okunan ve popüler makaleleri görmek için Trendler bölümüne geçebilirsiniz.
Windows 11 işletim sisteminde, disk hatalarını ve bozuk sektörleri kontrol etmek için kullanılan CHKDSK (Check Disk) aracı hâlâ mevcuttur ancak eski Windows sürümlerindeki grafiksel blok haritası arayüzü kaldırılmıştır. Bu nedenle kullanıcılar, diskin her bir bölümünün renklerle gösterildiği görsel bir tarama deneyimi yerine komut satırı üzerinden işlem yapmak durumundadır.
CHKDSK Komutunun Kullanımı
CHKDSK komutu, dosya sistemi hatalarını tespit etmek ve düzeltmek, ayrıca diskteki bozuk sektörleri taramak için kullanılır. Windows 11'de bu komutu çalıştırmak için:
Komut İstemi'ni (Command Prompt) yönetici olarak açın.
Aşağıdaki komutu yazın ve Enter'a basın:
chkdsk C: /f /r
Burada C: taranacak sürücüyü belirtir, /f dosya sistemi hatalarını düzeltir, /r ise bozuk sektörleri tarar ve okunabilir verileri kurtarmaya çalışır. Eğer bu komut sistem sürücüsünde çalıştırılırsa, Windows işlemi bilgisayar yeniden başlatıldığında gerçekleştirmek isteyebilir.
Ayrıca Bakınız
Grafiksel Arayüzün Kaldırılması ve Alternatif Araçlar
Eskiden Windows'un bazı sürümlerinde, özellikle ScanDisk aracıyla, diskin blok blok tarandığı ve her bloğun renklerle gösterildiği grafiksel bir arayüz bulunmaktaydı. Ancak Windows 11 ve önceki NT tabanlı sistemlerde bu özellik kaldırılmıştır. CHKDSK komutu daima komut satırı tabanlıdır.
Eğer kullanıcılar bu tür görsel bir tarama deneyimi arıyorsa, üçüncü taraf araçlar tercih edilebilir:
HD Tune: Diskin hata taraması için grafiksel bir ızgara görünümü sunar. Bloklar tarandıkça yeşile döner.
CrystalDiskInfo: Diskin genel sağlık durumu ve SMART verilerini hızlıca gösterir.
Defrag ve SSD'ler
Windows 11'de disk birleştirme (defrag) aracı hâlâ mevcuttur ancak SSD sürücüler için varsayılan olarak devre dışıdır. Çünkü SSD'ler için defrag işlemi gereksiz okuma/yazma işlemleri yaratır ve sürücünün ömrünü kısaltabilir. SSD'lerde bunun yerine TRIM fonksiyonu kullanılır, bu da performansın korunmasına yardımcı olur.
ScanDisk ve Tarihçesi
ScanDisk, MS-DOS ve Windows 9x dönemlerinde kullanılan, grafiksel arayüzlü bir disk tarama aracıdır. Ancak NTFS dosya sistemini desteklemediği için Windows NT tabanlı sistemlerde yerini CHKDSK'ye bırakmıştır. Windows 11'de ScanDisk bulunmamaktadır.
CHKDSK Kullanımında Dikkat Edilmesi Gerekenler
CHKDSK /r komutu özellikle mekanik sürücülerde oldukça yavaştır ve genellikle sadece dosya sistemi hataları tekrar ediyorsa veya SMART verileri kötüleşmişse önerilir.
SSD sürücülerde bozuk bloklar sürücü tarafından otomatik olarak yönetilir, bu yüzden sık sık /r parametresi ile tarama yapmak gerekli değildir.
BIOS veya disk yapılandırmasında değişiklik yapmadan önce mutlaka veri yedeklemesi yapılmalıdır.
CHKDSK komutu Windows NT 3.1'den beri var olan, MS-DOS 1'den gelen köklü bir araçtır. Grafiksel arayüzler ise daha çok eski DOS tabanlı ScanDisk dönemine aittir.
Sonuç
Windows 11'de disk sağlığını kontrol etmek için CHKDSK komutu hâlâ kullanılabilir ve güçlü bir araçtır ancak grafiksel blok haritası gibi görsel özellikler kaldırılmıştır. Disk sağlığı ve bozuk sektör taraması için komut satırı kullanılırken, görsel arayüz isteyenler üçüncü taraf programlara yönelmelidir. SSD'lerde defrag yerine TRIM fonksiyonu tercih edilir ve CHKDSK'nin aşırı kullanımı önerilmez.
